Η πολύωρη ενασχόληση των παιδιών με οθόνες είναι ζήτημα που απασχολεί έντονα τους περισσότερους γονείς. Αναρωτιούνται τι επίδραση έχουν οι οθόνες στα μάτια των παιδιών τους, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα.
Όταν γίνεται λόγος για οθόνες μπορεί να εννοείται τηλεόραση, κινητό, υπολογιστή ή tablet. Σε κάθε περίπτωση οι πολλές ώρες μπροστά τους θα πρέπει να αποφεύγονται για την διασφάλιση της οφθαλμικής υγείας των παιδιών.
Τι προκαλούν οι οθόνες στα μάτια των παιδιών;
Η πολύωρη απασχόληση με τις συσκευές που αναφέρθηκαν μπορεί να επηρεάσει την υγεία των παιδιών με πολλούς τρόπους. Πιο συγκεκριμένα προκαλεί:
- Ανάπτυξη διαθλαστικών διαταραχών στα μάτια. Όταν τα παιδιά ασχολούνται πολλές ώρες με μικρές οθόνες που βρίσκονται πολύ κοντά στο πρόσωπό τους μειώνεται η ικανότητα προσαρμογής της όρασής τους σε μακρινές αποστάσεις προκαλώντας μυωπία.
- Ξηρότητα των ματιών. Όταν τα μάτια είναι εστιασμένα σε οθόνες σταθερά για μεγάλο χρονικό διάστημα, τα βλέφαρά κινούνται λιγότερο από ό, τι συνήθως. Αυτό μειώνει την ποσότητα δακρύων στα μάτια, καθιστώντας τα λιγότερο ενυδατωμένα. Η ξηροφθαλμία συνήθως υποχωρεί μόνη της με την ξεκούραση. Όμως σε κάθε περίπτωση μειώνει την ποιότητα της όρασης και κουράζει τα μάτια.
- Κοπιωπία. Πρόκειται για οπτική κόπωση λόγω της διαρκούς ενασχόλησης με οθόνες. Είναι ένα φαινόμενο που συναντάται όλο και συχνότερα τα τελευταία χρόνια. Προκαλείται από λανθασμένη ρύθμιση της φωτεινότητας, της γραμματοσειράς και του μεγέθους του κειμένου στις συσκευές που χρησιμοποιούνται.
- Θολή ή διπλή όραση. Προκαλούνται παροδικά από ελλειπή εστίαση σε μακρινά αντικείμενα λόγω της πολύωρης ενασχόλησης με οθόνες κοντά στο πρόσωπο. Ειδικότερα στη διπλωπία τα παιδιά βλέπουν είδωλο στα αντικείμενα στον κάθετο ή τον οριζόντιο άξονα.
- Μολύνσεις στην περιοχή των ματιών και των βλεφάρων. Τα παιδιά πολλές φορές τρίβουν έντονα τα μάτια τους λόγω της ξηροφθαλμίας από την πολύωρη χρήση οθόνης. Όμως τα χέρια έχουν πολλά μικρόβια στην επιφάνειά τους. Αυτά τα μικρόβια μπορεί να μολύνουν την περιοχή των βλεφαρίδων και του επιπεφυκότα οδηγώντας σε επιπεφυκίτιδες.
- Κόκκινα μάτια. Ο ερεθισμός και η φλεγμονή των ματιών συχνά σχετίζεται με την ξηρότητα και το τρίψιμο. Επηρεάζει την όραση του παιδιού και απαιτεί αγωγή με τεχνητά δάκρυα και ξεκούραση των ματιών προκειμένου να υποχωρήσει.
- Πονοκέφαλοι που μπορεί να ταλαιπωρούν τα παιδιά ειδικά τις βραδινές ώρες. Προκαλούνται κυρίως εξαιτίας της οπτικής κόπωσης, της ανάπτυξης διαθλαστικών ανωμαλιών (μυωπίας, αστιγματισμού) και της θολής όρασης. Εμφανίζονται συνήθως το βράδυ όταν τα παιδιά είναι κουρασμένα και έχουν περάσει πολλές ώρες μπροστά από τις οθόνες κατά τη διάρκεια της μέρας.
Ποιές οθόνες θα πρέπει να αποφεύγονται;
Δεν επιδρούν όλες οι οθόνες στα μάτια με τον ίδιο τρόπο. Συγκεκριμένα το πρόβλημα προκύπτει όταν η οθόνη είναι πολύ μικρή και βρίσκεται πολύ κοντά στο πρόσωπο. Για αυτό συστήνεται όσο το δυνατόν λιγότερη και ιδανικά καθόλου χρήση κινητού και tablet από τα παιδιά. Αντίθετα οι μεγαλύτερες οθόνες που βρίσκονται σε απόσταση, όπως η τηλεόραση, δεν φαίνεται να έχουν αρνητική επίδραση στα μάτια.
Πόσο θα πρέπει να χρησιμοποιούν τα παιδιά τις οθόνες ανά ηλικία;
Γενικά υπάρχει η σύσταση μειωμένης χρήσης, ώστε να μην δημιουργούνται προβλήματα από τις οθόνες στα μάτια των παιδιών. Σε κάθε ηλικιακή ομάδα προτείνεται διαφορετικός χρόνος παρακολούθησης σε συνδυασμό με ποιοτικά προγράμματα. Πιο συγκεκριμένα συστήνεται ανάλογα με την ηλικία τους παιδιά:
- ως την ηλικία των 18 μηνών ιδανικά δεν να μην να χρησιμοποιούν καθόλου οθόνες.
- από 18 μηνών ως 2 ετών να παρακολουθούν λιγότερο από 1 ώρα την ημέρα, όχι σε κινητά ή tablets.
- 2-5 ετών να χρησιμοποιούν οθόνες περίπου 1 ώρα τις καθημερινές και ως 2 ώρες τα Σαββατοκύριακα με πολλά ενδιάμεσα διαλλείματα.
- άνω των 6 ετών να ενθαρρύνονται να περιορίσουν τις δραστηριότητες που περιλαμβάνουν οθόνες και να τις χρησιμοποιούν λίγες ώρες κάθε μέρα.
Στη διατήρηση της οφθαλμικής υγείας των παιδιών πολύ σημαντικό ρόλο παίζει και ο τακτικός έλεγχος. Με αυτόν τον τρόπο κάθε πιθανό πρόβλημα εντοπίζεται και αντιμετωπίζεται γρήγορα με στόχο την άριστη όραση για τα παιδιά.