Λεξικό οφθαλμολογίας

Σύντομες και κατανοητές εξηγήσεις για όρους της οφθαλμολογίας που ίσως ακούσετε στο ιατρείο: παθήσεις, εξετάσεις, θεραπείες και ανατομικές δομές του ματιού, με αλφαβητική σειρά.

ΟΡΟΙ Α ΕΩΣ Ω

Οι όροι του λεξικού

YAG LASER: O φυσικός φακός του ματιού είναι τοποθετημένος μέσα σε έναν ελαστικό σάκο, το περιφάκιο που τον διατηρεί στη θέση του. Κατά την επέμβαση του καταρράκτη, από μια πολύ μικρή τομή που ανοίγεται στο πρόσθιο μέρος της κάψουλας αφαιρούμε το φυσικό φακό του ματιού – που λόγω του καταρράκτη έχει θολώσει -και τοποθετούμε έναν ενδοφθάλμιο φακό. Μετά την επέμβαση του καταρράκτη, σε ένα ποσοστό 40% περίπου των ασθενών, παράγονται κύτταρα τα οποία προκαλούν θολερότητα στην όραση. Η κατάσταση αυτή που ονομάζεται «θόλωση του οπισθίου περιφακίου» μπορεί να συμβεί και μετά αρκετούς μήνες από την επέμβαση του καταρράκτη και αντιμετωπίζεται με την εφαρμογή του YAG Laser.
ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑ ΥΑΛΟΕΙΔΟΥΣ: Η αιμορραγία του υαλοειδούς είναι η παρουσία αίματος στο υαλοειδές. Οι πιο συχνές αιτίες αιμορραγίας στο υαλοειδές είναι η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια, η αποκόλληση του υαλοειδούς και η ρωγμή του αμφιβληστροειδούς. Άλλες σπανιότερες παθήσεις είναι η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, οι αποφράξεις αγγείων του αμφιβληστροειδούς και το τραύμα. Για την αιμορραγία του υαλοειδούς απαιτείται υαλοειδεκτομή.
ΑΚΤΙΝΩΤΟ ΣΩΜΑ: Το ακτινωτό σώμα είναι μία ανατομική δομή που βρίσκεται πίσω από την ίριδα και παράγει το υδατοειδές υγρό που γεμίζει το πρόσθιο μέρος του ματιού. ‘Ετσι διατηρείται η ενδοφθάλμια πίεση. Επίσης, επιτρέπει την εστίαση/προσαρμογή του φακού.
ΑΜΒΛΥΩΠΙΑ: Αμβλυωπία ή “τεμπέλικο” μάτι ονομάζεται το μάτι που δε βλέπει καλά, επειδή η όραση σε αυτό δεν αναπτύχθηκε φυσιολογικά τα πρώτα χρόνια της ζωής. Η όραση του παιδιού αναπτύσσεται από τη γέννηση μέχρι την ηλικία των 7 περίπου ετών. Στο χρονικό αυτό διάστημα τα μάτια μαθαίνουν να επικοινωνούν με τον εγκέφαλο και σταδιακά ωριμάζουν. Προβλήματα που μπορούν να προκύψουν στα πρώτα 7-8 χρόνια της ζωής επηρεάζουν αρνητικά την ωρίμανση της όρασης και προκαλούν παθήσεις όπως η αμβλυωπία. Η αμβλυωπία αντιμετωπίζεται με γυαλιά και συχνά αποκλεισμό του δυνατού ματιού για να δυναμώσει το άλλο.
ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΗΣ: Ο αμφιβληστροειδής είναι ο λεπτός χιτώνας που καλύπτει εσωτερικά το τοίχωμα του ματιού και είναι ο χιτώνας στον οποίο πραγματοποιείται η επεξεργασία των φωτεινών ερεθισμάτων και η αίσθηση της όρασης. Περιέχει τους φωτοϋποδοχείς, οι οποίοι αντιδρούν στην παρουσία και την ένταση του φωτός, στέλνοντας το ερέθισμα στον εγκέφαλο μέσω του οπτικού νεύρου.
ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ: Ο διαβήτης προκαλεί δύο βασικά προβλήματα στο μάτι: διαρροή των αγγείων και απόφραξη των αγγείων του αμφιβληστροειδούς. Η διαρροή των αγγείων δεν αποτελεί πρόβλημα εάν συμβαίνει στην περιφέρεια του αμφιβληστροειδούς. Εάν όμως η διαρροή συμβεί στην ωχρά κηλίδα, την περιοχή του αμφιβληστροειδούς που είναι υπεύθυνη για την κεντρική όραση, τότε η όραση μειώνεται. Η συσσώρευση υγρού στην ωχρά κηλίδα ονομάζεται διαβητικό οίδημα της ωχράς κηλίδας. Το διαβητικό οίδημα της ωχράς κηλίδας προκαλεί δυσλειτουργία των κυττάρων της και αυτή είναι η συχνότερη αιτία μείωσης της όρασης στο διαβήτη. Η απόφραξη των αγγείων του αμφιβληστροειδούς μειώνει την παροχή θρεπτικών συστατικών και οξυγόνου στον αμφιβληστροειδή που είναι απαραίτητα για τη λειτουργία του. Ο αμφιβληστροειδής προσπαθεί τότε να δημιουργήσει καινούρια αγγεία, τα νεοαγγεία, για να παρακάμψει το κώλυμμα εκκρίνοντας μία ουσία που λέγεται VEGF. Τα νεοαγγεία όμως αυτά είναι παθολογικά αγγεία, αναπτύσσονται σε έκτοπες περιοχές στο μάτι και έχουν πολύ μεγάλο κίνδυνο να ραγούν και να αιμορραγήσουν ανά πάσα στιγμή. Εάν η αιμορραγία συμβεί στο υαλοειδές τότε η όραση μειώνεται δραματικά. Τα νεοαγγεία επίσης μπορεί να συνοδεύονται από την ανάπτυξη ουλώδους ιστού στην επιφάνεια του αμφιβληστροειδούς, ο οποίος συσπάται και μπορεί να προκαλέσει έλξη και αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς. Επιπλέον τα νεοαγγεία μπορεί να αναπτυχθούν και στην ίριδα, το έγχρωμο τμήμα του ματιού, εμποδίζοντας την παροχέτευση του υγρού που παράγεται φυσιολογικά μέσα στο μάτι. Η αμφιβληστροειδοπάθεια αντιμετωπίζεται ανάλογα με την περίπτωση.
ΑΠΟΚΟΛΛΗΣΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΥΣ: Αυτό συμβαίνει όταν ο αμφιβληστροειδής απομακρυνθεί από το τοίχωμα του ματιού και οφείλεται σε διάφορες αιτίες. Η πιο συχνή είναι η πρόκληση ρωγμής στον αμφιβληστροειδή, λόγω έλξης από το υαλοειδές. Σπανιότερες αιτίες είναι ο διαβήτης και η συσσώρευση υγρού κάτω από τον αμφιβληστροειδή από σπάνιες οφθαλμολογικές παθήσεις.
ΑΣΤΙΓΜΑΤΙΣΜΟΣ: Αστιγματισμός είναι η διαθλαστική ανωμαλία στην οποία η καμπυλότητα και το σχήμα του κερατοειδούς δεν είναι ομοιόμορφα κατανεμημένες στο σύνολο της έκτασης του. Αποτέλεσμα είναι οι ακτίνες του φωτός και το είδωλο του αντικειμένου που βλέπει ο ασθενής να εστιάζονται σε διάφορα σημεία μπροστά, πίσω ή και πάνω στον αμφιβληστροειδή.
ΒΙΤΑΜΙΝΗ Α: Τα μάτια, χρειάζονται επαρκείς ποσότητες βιταμίνης Α, ώστε να λειτουργούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Η Βιταμίνη Α’ παίζει καίριο ρόλο στην προσαρμοστικότητα του ματιού, στις αλλαγές του φωτός και στη διατήρηση της υγρασίας τους. Στην πραγματικότητα, ένα από τα πρώτα συμπτώματα της ανεπάρκειας βιταμίνης Α μπορεί να είναι η νυχτερινή μείωση όρασης, γνωστή ως νυκταλωπία. Επίσης, οι σωστές ποσότητες βιταμίνης Α, μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου της εκφύλισης της ωχράς κηλίδας, μιας νόσου που εμφανίζεται περισσότερο σε μεγαλύτερες ηλικίες.
ΒΛΕΦΑΡΙΤΙΔΑ: Η βλεφαρίτιδα είναι μια αρκετά συχνή φλεγμονώδης πάθηση των βλεφάρων, η οποία επηρεάζει συνήθως τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας. Διακρίνονται δύο είδη βλεφαρίτιδας: Στην πρόσθια βλεφαρίτιδα επηρεάζεται η ρίζα των βλεφαρίδων με σχηματισμό και συσσώρευση μικροσκοπικών κρουστών στη βάση τους και οφείλεται σε υπερανάπτυξη της φυσιολογικής χλωρίδας (S. aureus) της περιοχής των βλεφάρων, ενώ η οπίσθια βλεφαρίτιδα οφείλεται σε δυσλειτουργία των αδένων των βλεφάρων.
ΒΛΕΦΑΡΟ: Από την αρχαία ελληνική βλέφαρον: βλέπω. Λεπτή πτυχή δέρματος και μυών, η οποία καθώς κινείται καλύπτει και προστατεύει το μάτι.
ΒΛΕΦΑΡΟΠΤΩΣΗ: Βλεφαρόπτωση ή πτώση βλεφάρου είναι η πάθηση κατά την οποία το άνω βλέφαρο πέφτει. Έτσι η άκρη του βλεφάρου (εκεί που εκφύονται οι βλεφαρίδες) βρίσκεται χαμηλότερα του φυσιολογικού και καλύπτει ένα μέρος ή και ολόκληρο το μάτι. Το κυριότερο και πιο συχνό αίτιο της βλεφαρόπτωσης είναι η προχωρημένη ηλικία. Ωστόσο υπάρχουν διαφορετικά είδη βλεφαρόπτωσης όπως: Συγγενής (από την γέννηση) ή επίκτητη, απονευρωτική, νευρογενής, μυογενής, μηχανική. Η βλεφαρόπτωση αντιμετωπίζεται χειρουργικά.
ΒΛΕΦΑΡΟΣΠΑΣΜΟΣ: Ο βλεφαρόσπασμος είναι μία από τις πιο συνηθισμένες δυστονίες του προσώπου. Πρόκειται για μια επαναλαμβανόμενη και ακούσια σπασμωδική συστολή του σφικτήρα μυός του οφθαλμού, που προκαλεί μη φυσιολογικές θέσεις και κινήσεις (δυστονία). Ο βασικός βλεφαροσπασμός είναι αμφοτερόπλευρος. Μπορεί να συνοδεύεται από ακούσιες κινήσεις του λαιμού, του προσώπου ή του στόματος, οι οποίες εξαφανίζονται μόνο όταν ο ασθενής κοιμάται. Σε προχωρημένα στάδια προκαλεί ακόμη και λειτουργική τύφλωση καθώς ο ασθενής αδυνατεί να κρατήσει τα βλέφαρά του ανοιχτά και να δει. Μπορεί να προκληθεί από λειτουργική διαταραχή στο κεντρικό νευρικό σύστημα, παρενέργειες ορισμένων φαρμάκων, έλλειψη λίπανσης στην επιφάνεια του ματιού. Ο βλεφαροσπασμός αντιμετωπίζεται με εφαρμογή βοτουλινικής τοξίνης (botox).
ΒΥΘΟΣ: Ο βυθός του ματιού είναι το οπίσθιο ημιμόριο του οφθαλμού.
ΒΥΘΟΣΚΟΠΗΣΗ: Βυθοσκόπηση λέγεται η επισκόπηση του οφθαλμικού βυθού, δηλαδή ο έλεγχος του αμφιβληστροειδούς χιτώνα και του υαλοειδούς, με στόχο να διαγνωσθούν έγκαιρα εκείνες οι οφθαλμικές παθήσεις που αφορούν το εσωτερικό του οφθαλμού.
ΓΕΡΟΝΤΙΚΗ ΕΚΦΥΛΙΣΗ ΩΧΡΑΣ ΚΗΛΙΔΑΣ: Η γεροντική εκφύλιση της ωχράς κηλίδας είναι μία πολύ συχνή νόσος κι ευθύνεται για ένα πολύ μεγάλο ποσοστό τύφλωσης. Σε αυτήν την πάθηση η ωχρά κηλίδα υφίσταται κάποιες αλλαγές, λόγω ηλικίας, με αποτέλεσμα να διαταράσσεται η λειτουργία της και να μειώνεται η κεντρική όραση των ασθενών. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι οι ασθενείς δυσκολεύονται να διαβάσουν, να διακρίνουν λεπτομέρειες στα πρόσωπα, να δουν τηλεόραση και να οδηγήσουν. Όταν η νόσος προχωρήσει μπορεί να προκαλέσει την πλήρη απώλεια της κεντρικής όρασης, με αποτέλεσμα οι ασθενείς να χάσουν τελείως το κέντρο του οπτικού τους πεδίου και να αδυνατούν να πραγματοποιήσουν τις παραπάνω δραστηριότητες.
ΓΛΑΥΚΩΜΑ: Δεν είναι εύκολο να δοθεί ένας ακριβής ορισμός για το Γλαύκωμα, γιατί περιλαμβάνει μία ευρεία ομάδα από παθήσεις με τελείως διαφορετικό μηχανισμό και αιτιολογία. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων το γλαύκωμα συνοδεύεται από αυξημένη ενδοφθάλμια πίεση. Ωστόσο ενδέχεται να εμφανιστεί γλαύκωμα και στην περίπτωση που η ενδοφθάλμια πίεση είναι φυσιολογική.
ΔΑΚΡΥΙΚΗ ΣΥΣΚΕΥΗ: Η δακρυϊκή συσκευή είναι το σύνολο των ανατομικών στοιχείων που βρίσκεται στην ευρύτερη περιοχή των ματιών και χρησιμεύει στην καλή παραγωγή και αποχέτευση των δακρύων. Η δακρυϊκή συσκευή αποτελείται από τους δακρυϊκούς αδένες (παράγουν τα δάκρυα), τα δακρυϊκα σημεία (δύο μικρές τρυπούλες που βρίσκονται στο εσωτερικό τμήμα του άνω και κάτω βλεφαρικού χείλους προς τη μεριά της μύτης), τα δακρυϊκά σωληνάρια (ξεκινούν από το άνω και κάτω δακρυϊκό σημείο για να ενωθούν στο κοινό δακρυϊκό σωληνάριο και να αποχετευθεί το περίσσευμα των δακρύων προς τον ρινοδακρυϊκό πόρο), τον δακρυϊκο ασκό (ένα σακουλάκι που βρίσκεται μέσα στον κόγχο) και τον ρινοδακρυϊκό πόρο (βρίσκεται μέσα στη ρινική περιοχή και αποχετεύει το δάκρυ στη μύτη). Η σημασία της καλής λειτουργίας της δακρυϊκής συσκευής είναι πολύ μεγάλη. Υπάρχουν πολλές παθολογικές καταστάσεις που μπορεί να δημιουργήσουν προβλήματα στην δακρυϊκή συσκευή όπως η δακρυοκυστίτιδα.
ΔΑΚΡΥΟΚΥΣΤΙΤΙΔΑ: Δακρυοκυστίτιδα είναι η φλεγμονή του δακρυϊκού ασκού, της φυσιολογικής αυτής κοιλότητας που αποθηκεύονται προσωρινά τα δάκρυα φεύγοντας από το μάτι και πριν παροχετευθούν τελικά μέσα στη μύτη. Η δακρυοκυστίτιδα αντιμετωπίζεται με το χειρουργείο της ασκορινοστομίας.
ΔΑΚΡΥΡΡΟΙΑ: Ο όρος δακρύρροια αναφέρεται στην κατάσταση εκείνη κατά την οποία ο ένας ή και οι δύο οφθαλμοί δακρύζουν. Η δακρύρροια ποικίλλει σε βαρύτητα και μπορεί να είναι ήπια και περιοδική μέχρι μόνιμη και σοβαρή σε βαθμό που να επηρεάζονται οι καθημερινές δραστηριότητες του ατόμου. Η δακρύρροια μπορεί να υπάρξει σε περιπτώσεις ξηροφθαλμίας, επιπεφυκίτιδας (αλλεργικής, ιογενούς κλπ), επιφανειακού τραύματος του οφθαλμού, απόφραξης του ρινοδακρυϊκού πόρου που παροχετεύει τα δάκρυα, δυσλειτουργία της δακρυϊκής συσκευής. Η αντιμετώπιση διαφέρει ανάλογα με την αιτία.
ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ: Βλέπε «Αμφιβληστροειδοπάθεια διαβητική».
ΔΙΑΘΛΑΣΤΙΚΕΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ: Οι πιο σημαντικές διαθλαστικές ανωμαλίες των ματιών είναι η μυωπία, η υπερμετρωπία, ο αστιγματισμός και η πρεσβυωπία. Οι διαθλαστικές ανωμαλίες αντιμετωπίζονται τόσο συμβατικά, με εφαρμογή γυαλιών ή φακών όσο και χειρουργικά με laser.
ΔΙΑΘΛΑΣΤΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ: Με τον όρο διαθλαστική χειρουργική αναφερόμαστε στο σύνολο των επεμβάσεων που πραγματοποιούμε με σκοπό να διορθώσουμε την μυωπία, την υπερμετρωπία και τον αστιγματισμό. Απώτερος στόχος μας είναι η απεξάρτηση του υποψηφίου από τα γυαλιά στις καθημερινές του δραστηριότητες. Με τα σύγχρονα Laser μπορούμε να διορθώσουμε μέχρι και 12 βαθμούς για μυωπία, 6 βαθμούς για υπερμετρωπία και 6 βαθμούς για αστιγματισμό.
ΕΚΤΡΟΠΙΟ: Το εκτρόπιο είναι η παθολογική κατάσταση κατά την οποία το κάτω βλέφαρο στρέφεται προς τα έξω και παύει να εφάπτεται με τον οφθαλμό. Είναι μια πάθηση που παρατηρείται συνήθως στους ηλικιωμένους και μπορεί να επηρεάσει ολόκληρο το κάτω βλέφαρο ή τμήμα μόνο αυτού. Η συχνότερη αιτία του εκτρόπιου είναι η χαλάρωση και η αύξηση της ελαστικότητας των ιστών του βλεφάρου λόγω ηλικίας. Το εκτρόπιο αντιμετωπίζεται χειρουργικά.
ΕΝΔΟΫΑΛΟΕΙΔΙΚΕΣ ΕΓΧΥΣΕΙΣ: Οι ενδοϋαλοειδικές εγχύσεις είναι ενέσεις συγκεκριμένων φαρμάκων στο εσωτερικό του οφθαλμικού βολβού και συγκεκριμένα στην υαλοειδική κοιλότητα. Η διαδικασία κρατάει λίγα λεπτά της ώρας μόνο, χρησιμοποιούνται σταγόνες για την αναισθησία του οφθαλμού και ειδικό αντισηπτικό φάρμακο για τον καθαρισμό των βλεφάρων και της επιφάνειας του οφθαλμού. Οι εγχύσεις γίνονται σε περιπτώσεις όπως ηλικιακή εκφύλιση ωχράς κηλίδος υγρού τύπου, διαβητικό οίδημα της ωχράς κηλίδας, αγγειακές αποφράξεις αμφιβληστροειδούς, υψηλή μυωπία.
ΕΝΤΡΟΠΙΟ: Εντρόπιο είναι η παθολογική κατάσταση κατά την οποία το βλέφαρο στρέφεται προς τα μέσα με αποτέλεσμα οι βλεφαρίδες να γυρίζουν προς τα μέσα και να “γδέρνουν” τον κερατοειδή, την επιφάνεια δηλαδή του οφθαλμού. Αφορά είτε το άνω είτε το κάτω βλέφαρο. Η κυριότερη αιτία του εντρόπιου του κάτω βλεφάρου είναι αύξηση της ελαστικότητας των ιστών του λόγω ηλικίας. Μπορεί όμως να προκληθεί από τραυματισμό. Οι κυριότερες αιτίες του εντρόπιου του άνω βλεφάρου είναι παθήσεις που επηρεάζουν την εσωτερική επιφάνεια του, όπως τράχωμα, φλεγμονώδεις παθήσεις ή τραυματισμός. Το εντρόπιο αντιμετωπίζεται με χειρουργική επέμβαση.
ΕΠΙΠΕΦΥΚΙΤΙΔΑ: Η επιπεφυκίτιδα είναι μία πολύ συχνή πάθηση των οφθαλμών που χαρακτηρίζεται από την φλεγμονή του επιπεφυκότα. Τα συμπτώματα που προκαλεί στους ασθενείς είναι συνήθως πόνος, φαγούρα, δακρύρροια, φωτοευαισθησία, ερυθρότητα οφθαλμών, εκκρίσεις (τσίμπλες), θολή όραση και πρήξιμο των βλεφάρων σε σοβαρές περιπτώσεις. Οι επιπεφυκίτιδες μπορεί να είναι ιογενείς, βακτηριακές ή αλλεργικές.
ΕΠΙΠΕΦΥΚΟΤΑΣ: Ο επιπεφυκότας είναι μία λεπτή μεμβράνη, συνήθως διαφανής που βρίσκεται επάνω στο σκληρό χιτώνα του οφθαλμού. Ο σκληρός χιτώνας είναι το άσπρο τοίχωμα του ματιού ή αλλιώς το άσπρο μέρος του ματιού. Ο επιπεφυκότας επικαλύπτει και το εσωτερικό των βλεφάρων. Κύτταρα του επιπεφυκότα παράγουν βλέννα, η οποία βοηθάει στη λίπανση του ματιού.
ΗΛΙΚΙΑΚΗ ΕΚΦΥΛΙΣΗ ΩΧΡΑΣ ΚΗΛΙΔΑΣ: Η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας είναι μια παθολογική κατάσταση του οφθαλμού που επηρεάζει το τμήμα του αμφιβληστροειδούς που ονομάζεται ωχρά κηλίδα. Η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας προκαλεί προβλήματα με την κεντρική όραση, αλλά δεν οδηγεί σε πλήρη απώλεια της όρασης και δεν είναι επώδυνη. Επηρεάζει την όραση όταν κοιτάζουμε άμεσα κάτι, όπως όταν διαβάζουμε ή βλέπουμε τηλεόραση. Η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας ενδέχεται να προκαλέσει στρέβλωση ή θόλωση της κεντρικής όρασης και σε βάθος χρόνου, μπορεί να προκαλέσει μαύρη κηλίδα στο κέντρο της όρασης. Παράγοντες οι οποίοι αυξάνουν τις πιθανότητές για ανάπτυξη της ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας είναι η ηλικία, το φύλο, τα γονίδια, το κάπνισμα, η διατροφή, η ηλιακή ακτινοβολία.
ΘΥΡΕΟΕΙΔΙΚΗ ΟΦΘΑΛΜΟΠΑΘΕΙΑ: Η θυρεοειδική οφθαλμοπάθεια είναι μια αυτοάνοση διαταραχή που προσβάλλει τους εξοφθάλμιους μύες και τους μαλακούς ιστούς του οφθαλμικού κόγχου, της φυσιολογικής κοιλότητας μέσα στην οποία βρίσκεται ο οφθαλμός. Η κυριότερη αιτία της θυρεοειδικής οφθαλμοπάθειας είναι η δυσλειτουργία του θυρεοειδούς αδένα και στις περισσότερες περιπτώσεις σχετίζεται με υπερλειτουργία του θυρεοειδούς αδένα (υπερθυρεοειδισμός). Σε κάθε περίπτωση αυτοαντισώματα του ασθενούς διεγείρουν συγκεκριμένα μόρια με αποτέλεσμα να προκαλείται μια φλεγμονώδης αντίδραση στα μαλακά μόρια του οφθαλμικού κόγχου, διόγκωση των εξοφθάλμιων μυών και φλεγμονώδης αύξηση του όγκου του λίπους του οφθαλμικού κόγχου. Η θυρεοειδική οφθαλμοπάθεια αντιμετωπίζεται με διάφορους τρόπους ανάλογα το στάδιο και τις δομές που έχει προσβάλλει.
ΙΡΙΔΑ: Η ίριδα βρίσκεται μέσα στον πρόσθιο θάλαμο του ματιού και είναι υπεύθυνη για το χρώμα των ματιών κάθε ανθρώπου. Λειτουργεί όπως το διάφραγμα μιας φωτογραφικής μηχανής, με διαστολή (μυδρίαση) και συστολή (μύση) της κόρης, ώστε να επιτρέπει την είσοδο μεγαλύτερης ή μικρότερης ποσότητας φωτός στο μάτι.
ΚΑΤΑΡΡΑΚΤΗΣ: Ο καταρράκτης είναι η θόλωση του φακού που έχουμε μέσα στο μάτι μας. Αυτή η θόλωση προκαλεί σταδιακή, ανώδυνη μείωση της όρασης που δεν διορθώνεται με γυαλιά ή φακούς επαφής. Ο καταρράκτης, στην συντριπτική πλειοψηφία, δημιουργείται ως αποτέλεσμα της φυσιολογικής γήρανσης του οργανισμού. Είναι συχνότατη πάθηση που παρατηρείται συνήθως σε άτομα άνω των 60 ετών. Εμφανίζεται και σε πολύ νεότερα άτομα, ειδικά αν αυτά έχουν ιστορικό τραύματος στα μάτια, φλεγμονών στα μάτια, είναι διαβητικοί, κάνουν χρήση κορτιζόνης είτε με την μορφή σταγόνων είτε με την μορφή χαπιών, καπνίζουν ή έχουν μεγάλη έκθεση στον ήλιο χωρίς την χρήση γυαλιών ηλίου. Ο καταρράκτης αντιμετωπίζεται χειρουργικά με τη μέθοδο της φακοθρυψίας.
ΚΕΡΑΤΙΤΙΔΑ: Κερατίτιδα είναι η φλεγμονή του κερατοειδούς που οφείλεται σε ένα πολύ ευρύ φάσμα αιτιολογικών παραγόντων και μηχανισμών. Εκδηλώνεται με πολύ έντονα συμπτώματα όπως έντονος πόνος και φωτοευαισθησία, έντονη δακρύρροια και ερυθρότητα των οφθαλμών, πολλές εκκρίσεις (τσίμπλες) και πρήξιμο των βλεφάρων καθώς και έντονη πτώση της οπτικής οξύτητας. Οι συνηθέστερες μορφές κερατίτιδας είναι βακτηριακή, ερπητική, μυκητιασική και κερατίτιδα από πρωτόζωα.
ΚΕΡΑΤΟΕΙΔΗΣ: Ο κερατοειδής είναι το διαφανές, εξωτερικό «παράθυρο» και κυριότερο στοιχείο εστίασης του ματιού. Η εξωτερική στιβάδα του κερατοειδούς, είναι γνωστή ως επιθήλιο. Ο κύριος σκοπός του είναι να προστατεύει το μάτι. Το επιθήλιο είναι φτιαγμένο από διαυγή κύτταρα που έχουν την ικανότητα να αναγεννιούνται γρήγορα. Η έσω στιβάδα του κερατοειδούς είναι επίσης φτιαγμένη από διαφανή ιστό, που επιτρέπει στη διέλευση του φωτός.
ΚΕΡΑΤΟΚΩΝΟΣ: Κερατόκωνος είναι μία πάθηση στην οποία ο κερατοειδής λεπταίνει σημαντικά και αποκτά ένα ανώμαλο κωνικό σχήμα. Αποτέλεσμα είναι οι ακτίνες του φωτός να μην εστιάζονται σωστά στο αμφιβληστροειδή, οι εικόνες να παραμορφώνονται και η όραση να είναι θολή, με συνέπεια απλές καθημερινές δραστηριότητες όπως διάβασμα, χρήση υπολογιστή, οδήγηση να γίνονται εξαιρετικά δύσκολες. Ο κερατόκωνος προσβάλλει νέους ανθρώπους κατά την διάρκεια της εφηβείας ή σε πολύ προχωρημένες μορφές ακόμα και κατά την διάρκεια της παιδικής ηλικίας και εξελίσσεται συνήθως μέχρι την ηλικία των 35 ετών. Ο κερατόκωνος αντιμετωπίζεται ανάλογα με το στάδιο εξέλιξής του.
ΚΟΡΗ: Η κόρη είναι η σκούρα οπή στο κέντρο της χρωματιστής ίριδας που ελέγχει την ποσότητα του φωτός που εισέρχεται στο μάτι. Η χρωματιστή ίριδα λειτουργεί σαν την ίριδα μιας φωτογραφικής μηχανής, ανοίγοντας και κλείνοντας, ώστε να ελέγχει την ποσότητα του φωτός που εισέρχεται μέσα από την κόρη.
ΚΡΙΘΑΡΑΚΙ: Το κριθαράκι είναι μια μόλυνση του αδένα ή του θύλακα μιας βλεφαρίδας που οφείλεται συνήθως σε σταφυλόκοκκο. Ο σταφυλόκοκκος ζει στην επιδερμίδα μας χωρίς να προκαλεί προβλήματα. Στην περίπτωση όμως που παγιδευτεί στο βλέφαρο δημιουργεί το κριθαράκι. Έτσι, στην αρχή εμφανίζεται σαν ένα σημαδάκι στη βλεφαρίδα και σε προχωρημένο στάδιο μετατρέπεται σε κόκκινο και επώδυνο ογκίδιο κοντά στην άκρη του βλεφάρου. Το κριθαράκι συχνά συγχέεται με το χαλάζιο, αλλά δεν είναι το ίδιο.
ΜΑΥΡΟΙ ΚΥΚΛΟΙ: Οι μαύροι κύκλοι προκαλούνται από τα αιμοφόρα αγγεία κάτω από τα μάτια, όπου το δέρμα είναι πιο λεπτό από κάθε άλλο σημείο του σώματος. Όταν το φως χτυπάει αυτό το λεπτό κομμάτι του δέρματος, φαίνονται ακόμα πιο έντονα τα αιμοφόρα αγγεία.
ΜΠΟΤΟΞ: Το Μποτοξ (Βοt.οx) είναι ένα εξαιρετικά καθαρό παρασκεύασμα μιας νευροτοξικής πρωτεΐνης που παράγεται από το βακτήριο Clostridium Botulinum. To Βοt.οx εγχυόμενο μέσα στο μυ εμποδίζει την απελευθέρωση ενός νευροδιαβιβαστή που ονομάζεται ακετυλοχολίνη στις νευρομυϊκές συνδέσεις προκαλώντας έτσι προσωρινή παράλυση του μυός. Πλέον, χρησιμοποιείται ευρέως για τη θεραπεία παθήσεων, όπως ο βλεφαρόσπασμος, ο ημισπασμός προσώπου και ο στραβισμός.
ΜΥΟΨΙΑ: Μυοψία είναι η συνάθροιση πρωτεϊνών στο σώμα του υαλοειδούς με αποτέλεσμα την εμφάνιση θολών σημείων. Το υαλοειδές είναι μία ουσία που αποτελείται κατά 98% από νερό και κατά 2% από πρωτεΐνες. Έχει πολύ σημαντικό λειτουργικό ρόλο για την ανάπτυξη του οφθαλμού κατά τη διάρκεια της εμβρυικής ζωής, αλλά μετά τη γέννηση στερείται λειτουργίας και μπορεί να αποτελέσει αιτία πολλών παθήσεων του οφθαλμού. Σε μικρές ηλικίες έχει ομοιογενή σύσταση. Με την πάροδο της ηλικίας ρευστοποιείται και οι πρωτεΐνες που περιέχει αρχίζουν να εκφυλίζονται, με αποτέλεσμα να καθιζάνουν, να συναθροίζονται και να δημιουργούνται θολερότητες μέσα στο σώμα του υαλοειδούς.
ΜΥΩΠΙΑ: Μυωπία είναι η διαθλαστική ανωμαλία στην οποία οι ακτίνες του φωτός και το είδωλο του αντικειμένου που βλέπει ο ασθενής δεν εστιάζονται στον αμφιβληστροειδή αλλά μπροστά από αυτόν. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η εικόνα να είναι θαμπή. Η μυωπία οφείλεται κατά κανόνα είτε σε αυξημένο αξονικό μήκος του ματιού είτε σε αυξημένη κυρτότητα του κερατοειδούς είτε σε συνδυασμό των δύο αυτών παραγόντων.
ΝΥΚΤΑΛΩΠΙΑ: Η νυκταλωπία είναι μια πάθηση κατά την οποία είναι σχεδόν αδύνατη η όραση σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού ή την νύχτα. Προκαλείται από μια διαταραχή στην σύνθεση μιας ουσίας των ματιών που καλείται ροδοψίνη. Αυτή η ουσία είναι απαραίτητη για να δούμε στο ημίφως ή στο σκοτάδι. Αρκετές φορές η νυκταλωπία συνδέεται με μια κατάσταση που λέγεται Μελαγχρωστική Αμφιβληστροειδοπάθεια (Retinitis Pigmentosa). Αυτή είναι μια εκφυλιστική, πολλές φορές κληρονομική, πάθηση του αμφιβληστροειδή, που μπορεί να προκαλέσει δραματική μείωση της όρασης. Μπορεί επίσης να προκληθεί από καταστάσεις όπως έλλειψη βιταμίνης Α ή και ψευδαργύρου.
ΞΑΝΘΕΛΑΣΜΑΤΑ: Τα ξανθελάσματα είναι επίπεδες κίτρινες βλάβες (πλάκες) του δέρματος των βλεφάρων. Συνήθως εντοπίζονται στη γωνία των βλεφάρων, είτε στα πάνω είτε και στα κάτω βλέφαρα, προς την πλευρά της μύτης. Συνήθως οφείλονται σε αυξημένα επίπεδα χοληστερίνης στο αίμα.
ΞΗΡΟΦΘΑΛΜΙΑ: Το σύνδρομο ξηροφθαλμίας είναι μια κατάσταση κατά την οποία η επιφάνεια του ματιού δεν λιπαίνεται σωστά με αποτέλεσμα να επηρεάζεται η επιφάνεια του κερατοειδούς και του επιπεφυκότα. Η έλλειψη δακρύων ή τα δάκρυα κακής ποιότητας, προβλήματα που σχετίζονται με την λειτουργία των βλεφάρων ή ανωμαλίες στο δακρυϊκο φιλμ σχετίζονται άμεσα με την ξηροφθαλμία. Τα βλέφαρα μπορεί να θεωρηθούν ως υαλοκαθαριστήρες που επαλείφουν το δακρυϊκό φιλμ ομοιόμορφα πάνω στην επιφάνεια του οφθαλμού. Τυχόν προβλήματα με τα βλέφαρα μπορούν να επηρεάσουν το δακρυϊκό φιλμ και να το αποτρέψει από το να λειτουργήσει σωστά. Κάθε πρόβλημα που κάνει το δακρυϊκό φιλμ ανώμαλο ή ασταθές, μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα με την εστίαση.
ΟΓΚΟΙ ΒΛΕΦΑΡΩΝ: Είναι βλάβες που εμφανίζονται στο βλέφαρο ή στον κόγχο (στην κοιλότητα που βρίσκεται ο βολβός). Οι όγκοι των βλεφάρων είναι πολύ συχνοί, αλλά είναι – ως επί το πλείστον – καλοήθεις και μπορούν εύκολα να αφαιρεθούν χωρίς να αφήσουν μια ορατή ουλή. Υπάρχει μια ποικιλία κακοήθων όγκων, οι οποίοι μπορεί να προσβάλλουν την περιοφθαλμική περιοχή. Ορισμένοι όγκοι βλεφάρων σχετίζονται με την έκθεση στον ήλιο και συνήθως εμφανίζονται σε άτομα ηλικίας άνω των 40 ετών. Η ανοιχτόχρωμη επιδερμίδα είναι ένας σημαντικός παράγοντας κινδύνου.
ΟΞΥ ΓΛΑΥΚΩΜΑ: Η κρίση οξέως γλαύκωματος είναι η απότομη αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης σε υψηλά επίπεδα που συνοδεύεται από πόνο, τάση για έμετο και μείωση της όρασης. Το οξύ γλαύκωμα παρουσιάζεται συνήθως με επεισόδια αύξησης της πίεσης του ματιού συνήθως το βράδυ. Η όραση γίνεται ”ομιχλώδης” με έγχρωμους δακτυλίους γύρω από τα λευκά φώτα και συνήθως υπάρχει κάποια δυσφορία στο μάτι. Η κόρη του ματιού από στρογγυλή γίνεται οβάλ και ο επιπεφυκότας γίνεται υπεραιμικός. Το οξύ γλαύκωμα αποτελεί επείγουσα οφθαλμολογική κατάσταση.
ΟΠΗ ΩΧΡΑΣ ΚΗΛΙΔΑΣ: Η οπή της ωχράς κηλίδας είναι ένα μικρό έλλειμμα της κεντρικής περιοχής του αμφιβληστροειδούς και μπορεί να οδηγήσει σε πτώση και παραμόρφωση της όρασης. Σχετίζεται κυρίως με την ηλικία και προσβάλλει συνήθως άτομα άνω των 60 ετών, ενώ διακρίνεται σε 4 στάδια ανάλογα με τη διάμετρό της. Στα τελευταία στάδια η οπή χαρακτηρίζεται σαν πλήρους πάχους. Μελέτες δείχνουν ότι οι γυναίκες προσβάλλονται περισσότερο σε σχέση με τους άνδρες. Καθώς η ωχρά κηλίδα είναι υπεύθυνη για την κεντρική και έγχρωμη όραση, καθώς και για την αναγνώριση προσώπων και λεπτομερειών η αντιμετώπιση του προβλήματος είναι πολύ σημαντικό και γίνεται συνήθως με επέμβαση.
ΟΠΙΣΘΙΑ ΑΠΟΚΟΛΛΗΣΗ ΥΑΛΟΕΙΔΟΥΣ: Βλέπε «Υαλώδες σώμα».
ΟΠΤΙΚΟ ΝΕΥΡΟ: Το οπτικό νεύρο είναι η δομή η οποία παίρνει την πληροφορία από τον αμφιβληστροειδή σαν ηλεκτρικά σήματα και την μεταφέρει στον εγκέφαλο, όπου αυτή η πληροφορία μετατρέπεται σε οπτική εικόνα. Το οπτικό νεύρο αποτελείται από μία δέσμη περίπου ενός εκατομμυρίου νευρικών ινών.
ΟΠΤΙΚΟΣ ΔΙΣΚΟΣ: Οπτικός δίσκος είναι θέση στο πίσω μέρος του ματιού, όπου τα νεύρα, μαζί με την αρτηρία και τη φλέβα, εισέρχονται στο μάτι. Αυτό το σημείο εισόδου αντιστοιχεί στο «τυφλό σημείο», καθώς δεν υπάρχουν κωνία ή ραβδία σε αυτή την περιοχή. Κανονικά, ένα άτομο δεν αντιλαμβάνεται αυτό το τυφλό σημείο, καθώς οι γρήγορες κινήσεις του ματιού βοηθούν στο να λαμβάνει ο εγκέφαλος ερεθίσματα από άλλα σημεία του αμφιβληστροειδούς γύρω από την τυφλή κηλίδα, τα οποία καλύπτουν το «κενό». Ο οπτικός δίσκος είναι η περιοχή που ελέγχει ο οφθαλμίατρος στους ασθενείς με γλαύκωμα, όταν το οπτικό νεύρο αρχίζει να ατροφεί λόγω της αυξημένης ενδοφθάλμιας πίεσης.
ΠΑΙΔΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑ: Η οφθαλμολογική εκτίμηση της όρασης των παιδιών αποτελεί ένα ιδιαίτερο και εξειδικευμένο πεδίο της οφθαλμολογίας, καθώς πρέπει πάντα να θυμόμαστε ότι το παιδί είναι ένας αναπτυσσόμενος οργανισμός που συστηματικά αλλάζει. Το ίδιο και το οπτικό του σύστημα! Μέχρι και την ηλικία των 8 ετών, «μαθαίνουμε» να βλέπουμε σωστά και με ευκρίνεια. Αυτό καθιστά αναγκαία τη συστηματική οφθαλμολογική παρακολούθηση, με δεδομένο μάλιστα ότι η αντιμετώπιση πολλών προβλημάτων είναι εφικτή μόνο σε μικρές ηλικίες.
ΠΡΟΣΘΙΟΣ ΘΑΛΑΜΟΣ: Πρόσθιος θάλαμος ονομάζεται η κοιλότητα στο μπροστινό μέρος του ματιού, μεταξύ του φακού και του κερατοειδούς. Είναι γεμάτος με το υδατοειδές υγρό, ένα υγρό σαν το νερό. Αυτό το υγρό παράγεται από το ακτινωτό σώμα και διοχετεύεται πίσω στην κυκλοφορία του αίματος μέσω πόρων στη γωνία του προσθίου θαλάμου. Η γωνία του προσθίου θαλάμου εκτείνεται 360 μοίρες στην περίμετρο της ίριδας. Το υδατοειδές υγρό ανακυκλώνεται κάθε 100 λεπτά.
ΠΤΕΡΥΓΙΟ: Πτερύγιο ονομάζουμε τον τριγωνικό ινοαγγειακό ιστό που αναπτύσσεται στην επιφάνεια του ματιού και με κατεύθυνση συνήθως προς το κέντρο του κερατοειδούς. Είναι πολύ συχνό σε χώρες με έντονη ηλιοφάνεια και ζεστό κλίμα όπως η Ελλάδα. Οι ασθενείς μπορούν συνήθως να αντιληφθούν την ύπαρξη του πτερυγίου από πολύ νωρίς κοιτάζοντας τον καθρέπτη. Το πτερύγιο αντιμετωπίζεται με αφαίρεση χειρουργικά.
ΠΤΩΣΗ ΒΛΕΦΑΡΩΝ: Βλέπε «Βλεφαρόπτωση».
ΡΑΓΟΕΙΔΗΣ ΧΙΤΩΝΑΣ: Ο ραγοειδής χιτώνας (αγγειώδης χιτώνας) είναι το μεσαίο από τα τρία στρώματα (αμφιβληστροειδής, ραγοειδής, σκληρός χιτώνας) από τα οποία αποτελείται το μάτι. Ο ραγοειδής χιτώνας είναι μια ινώδης στοιβάδα που προστατεύει το μάτι, είναι εξαιρετικά σημαντική για την θρέψη και αποτελείται από: την ίριδα, το ακτινωτό σώμα και τον χοριοειδή χιτώνα. Συχνότερη πάθηση του ραγοειδούς χιτώνα είναι η ραγοειδίτιδα.
ΡΑΓΟΕΙΔΙΤΙΔΑ: Η Ραγοειδίτιδα είναι φλεγμονή του ραγοειδούς χιτώνα του ματιού και είναι αρκετά συχνή σε άτομα ηλικίας μεταξύ 25-44 ετών, προκαλώντας πολλά προβλήματα στην όραση. Υπάρχουν διάφοροι τύποι φλεγμονών του ραγοειδούς χιτώνα όπως πρόσθιες ραγοειδίτιδες (ιρίτιδα, ιριδοκυκλίτιδα, κυκλίτιδα), διάμεσες ραγοειδίτιδες (οπίσθια κυκλίτιδα), οπίσθιες ραγοειδίτιδες (χοριοαμφιβληστροειδίτιδα, χοριοειδίτιδα). Η διάγνωση και αντιμετώπισή αυτών των φλεγμονών αποτελεί συχνά πρόκληση γιατί ο ραγοειδής χιτώνας αποτελείται από διαφορετικά μέρη και συχνά επηρεάζει και άλλες περιοχές του οφθαλμού (π.χ. τον αμφιβληστροειδή).
ΣΚΛΗΡΟΣ ΧΙΤΩΝ: Το άσπρο, σκληρό τοίχωμα του ματιού. Λίγες παθήσεις επηρεάζουν αυτή τη στιβάδα. Καλύπτεται από τον επισκλήριο (μια ινώδης στιβάδα μεταξύ του επιπεφυκότα και του σκληρού) και τον επιπεφυκότα. Οι οφθαλμοκινητικοί μύες συνδέονται με αυτόν.
ΣΤΡΑΒΙΣΜΟΣ: Στραβισμός είναι η πάθηση κατά την οποία τα μάτια δεν είναι στραμμένα προς την ίδια κατεύθυνση. Στις περισσότερες περιπτώσεις το ένα μάτι είναι το κυρίαρχο και είναι στραμμένο προς την κατεύθυνση που θέλει να δει ο άνθρωπος, ενώ το άλλο μάτι παρεκκλίνει. Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις όπου και τα δυο μάτια παρεκκλίνουν, εναλλάξ. Ο στραβισμός μπορεί να εμφανιστεί αρκετά νωρίς, στην ηλικία των 6 μηνών (συγγενής στραβισμός) ή και σε μεγαλύτερη ηλικία και υπάρχουν διάφορα είδη στραβισμού, το καθένα με τα δικά του χαρακτηριστικά του και ιδιαίτερο τρόπο αντιμετώπισης. Επειδή η ευθυγράμμιση των ματιών είναι μια λειτουργία που επιτελείται από τον εγκέφαλο, οποιαδήποτε αιτία, η οποία μπορεί να επηρεάσει το κεντρικό νευρικό σύστημα μπορεί να έχει ως συνέπεια παρέκκλιση των ματιών και την εμφάνιση στραβισμού, όπως π.χ. μια ασθένεια, ένας υψηλός πυρετός, μια στρεσογόνος κατάσταση ή από κάποιο διαθλαστικό σφάλμα π.χ. υπερμετρωπία.
ΥΑΛΟΕΙΔΕΚΤΟΜΗ: Η υαλοειδεκτομή είναι η χειρουργική επέμβαση αφαίρεσης του υαλοειδούς, της διαφανούς ουσίας, η οποία καταλαμβάνει το χώρο μεταξύ του φακού και του αμφιβληστροειδούς και η οποία με την πάροδο της ηλικίας αποτελεί την αιτία για πολλές παθήσεις. Η υαλοειδεκτομή αποτελεί μια πολύ σημαντική θεραπευτική παρέμβαση για την αντιμετώπιση των σοβαρών επιπλοκών του χειρουργείου του καταρράκτη. Επιτρέπει επίσης την χειρουργική πρόσβαση στον αμφιβληστροειδή και την αποτελεσματική χειρουργική αντιμετώπιση μεγάλου εύρους παθήσεων, όπως η διαβητική ελκτική αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς. Τέλος, είναι η θεραπεία για ένα ευρύ φάσμα παθήσεων όπως η αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς, η επιωχρική μεμβράνη, η οπή της ωχράς κηλίδας και η αιμορραγία του υαλοειδούς.
ΥΑΛΟΕΙΔΗΣ ΣΩΛΗΝΑΣ: Ένα στενό κανάλι που ξεκινά από τον οπτικό δίσκο μέχρι την οπίσθια επιφάνεια του φακού. Προσφέρει μία εμβρυολογική λειτουργία πριν από τη γέννηση, αλλά μετά συνήθως εξαφανίζεται.
ΥΑΛΩΔΕΣ ΣΩΜΑ: Είναι μία ουσία σαν ζελέ, που γεμίζει το εσωτερικό του ματιού. Φυσιολογικά είναι διαυγές. Αρχικά, είναι γερά προσκολλημένο στον αμφιβληστροειδή. Με τα χρόνια, το υαλώδες ρευστοποιείται και μπορεί να αποκολληθεί από τον αμφιβληστροειδή. Συχνά μικρές μάζες ή κλωστές του υαλοειδούς δημιουργούν συμπτώματα σκιών που ονομάζονται μυωψίες (μυγάκια). Τις περισσότερες φορές είναι καλοήθες σύμπτωμα, μπορεί όμως να γίνουν και πρόδρομα συμπτώματα αμφιβληστροειδικής ρωγμής ή αποκόλλησης αμφιβληστροειδούς και πρέπει να ελεγχθούν σχολαστικά από οφθαλμίατρο.
ΥΠΕΡΜΕΤΡΩΠΙΑ: Υπερμετρωπία είναι η διαθλαστική ανωμαλία στην οποία οι ακτίνες του φωτός και το είδωλο του αντικειμένου που βλέπει ο ασθενής δεν εστιάζονται στον αμφιβληστροειδή αλλά πίσω από αυτόν. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η εικόνα να είναι θαμπή. Η υπερμετρωπία οφείλεται κατά κανόνα είτε σε μικρό αξονικό μήκος του ματιού είτε σε μειωμένη κυρτότητα του κερατοειδούς είτε σε συνδυασμό των δύο.
ΥΨΗΛΗ ΜΥΩΠΙΑ: Η μυωπία είναι διαθλαστικό ελάττωμα ή σφάλμα στην οπτική εστίαση. Οι εικόνες εστιάζονται μπροστά από τον αμφιβληστροειδή χιτώνα και όχι πάνω σε αυτόν, καθιστώντας δύσκολη την όραση στις μακρινές αποστάσεις. Εμφανίζεται όταν το μάτι έχει μεγαλύτερο αξονικό μήκος (μεγάλο μάτι) ή ο κερατοειδής είναι πιο καμπύλος από το συνηθισμένο. Η υψηλή μυωπία αναφέρεται όταν το διαθλαστικό σφάλμα υπερβαίνει τις οκτώ διοπτρίες. Η υψηλή μυωπία οδηγεί σε μεγαλύτερη προδιάθεση για ορισμένες οφθαλμικές διαταραχές, όπως αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς, εκφύλιση του κεντρικού αμφιβληστροειδούς που προκαλείται από ατροφία, ανάπτυξη αιμοφόρων αγγείων κάτω από τον αμφιβληστροειδή στην περιοχή της ωχράς κηλίδας, μυωπική οπή της ωχράς κηλίδας κλπ. Αυτές οι καταστάσεις μπορούν να προκαλέσουν σημαντική οπτική αναπηρία και να επηρεάσουν άμεσα την ποιότητα ζωής των ασθενών.
ΦΑΚΟΣ: Το τμήμα του ματιού ακριβώς πίσω από την ίριδα που δημιουργεί τον ακριβή εστιασμό των φωτεινών ακτίνων επάνω στον αμφιβληστροειδή. Σε άτομα κάτω των 40 ετών, ο φακός είναι μαλακός και εύκαμπτος, επιτρέποντας μια καλή εστίαση σε διαφορετικές αποστάσεις. Στα άτομα άνω των 40 ετών, ο φακός αρχίζει να γίνεται λιγότερο εύκαμπτος, κάνοντας πιο δύσκολη την εστίαση των παρατηρούμενων αντικειμένων κοντά στο μάτι. Αυτό καλείται πρεσβυωπία.
ΦΩΤΑΨΙΕΣ: Στην περίπτωση που το υαλοειδές κατά τον αποχωρισμό του από τον αμφιβληστροειδή ασκήσει υπερβολική έλξη σε κάποιο σημείο του και προκαλέσει ρωγμή του αμφιβληστροειδή, μπορεί να γίνουν αισθητές και λάμψεις φωτός, λόγω μηχανικού ερεθισμού του αμφιβληστροειδή. Αυτές οι λάμψεις ονομάζονται φωταψίες. Άλλες σπανιότερες αιτίες φωταψιών είναι η οπίσθια αποκόλληση του υαλοειδούς χωρίς την παρουσία ρωγμής, τραυματισμός του οφθαλμού ή/και της κεφαλής, φλεγμονώδη σύνδρομα του αμφιβληστροειδή και άλλες μη οφθαλμολογικές αιτίες όπως η ημικρανία και το συναισθηματικό στρες.
ΦΩΤΟΠΗΞΙΑ ΜΕ ARGON LASER: Πρόκειται για την εφαρμογή λέιζερ σε περιοχές που έχουν υποστεί βλάβη στον αμφιβληστροειδή χιτώνα του οφθαλμού με σκοπό την θεραπεία ή την πρόληψη περαιτέρω βλάβης. Η φωτοπηξία με Argon laser εκτελείται σε πολλές παθολογίες του αμφιβληστροειδούς, με κυριότερες τις Ρωγμές ώστε ο αμφιβληστροειδής να μην αποκολληθεί, τις Αγγειακές παθήσεις του αμφιβληστροειδούς, την Διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια ή τα Ανευρύσματα αγγείων του αμφιβληστροειδούς.
ΧΑΛΑΖΙΟ: Το χαλάζιο είναι μια εντοπισμένη φλεγμονώδης διόγκωση του βλεφάρου. Το χαλάζιο οφείλεται στην απόφραξη του στομίου ενός η περισσοτέρων αδένων των βλεφάρων που ονομάζονται μεϊβομιανοί. Οι αδένες αυτοί παράγουν ένα έλαιο που επικαλύπτει το μάτι και εμποδίζει τα δάκρυα να εξατμιστούν. Όταν το στόμιο των αδένων αυτών αποφραχθεί το έκκριμα τους παραμένει εντός του ασκού των αδένων προκαλώντας τη στρογγυλή αυτή διόγκωση που χαρακτηρίζει το χαλάζιο.
ΩΧΡΑ ΚΗΛΙΔΑ: Η ωχρά κηλίδα είναι το κεντρικό τμήμα του αμφιβληστροειδή, ένα λεπτό στρώμα φωτοευαίσθητων νευρικών κυττάρων και ινών που βρίσκεται στο πίσω μέρος του οφθαλμού, κοντά στο οπτικό νεύρο. Ο αμφιβληστροειδής μετατρέπει το φωτεινό ερέθισμα σε νευρικό ερέθισμα το οποίο ο εγκέφαλός μας μπορεί και αντιλαμβάνεται σαν εικόνα. Η ωχρά κηλίδα είναι υπεύθυνη για την κεντρική όραση και μας επιτρέπει να βλέπουμε με μεγάλη ευκρίνεια, έτσι ώστε να αντιλαμβανόμαστε τις λεπτομέρειες της εικόνας. Για καθημερινές δραστηριότητες, όπως το διάβασμα, την οδήγηση, ακόμα και για την αναγνώριση προσώπων, είναι υπεύθυνη η ωχρά κηλίδα. Η περιοχή αυτή είναι, επίσης, υπεύθυνη και για την έγχρωμη όραση.

Χρειάζεστε εξατομικευμένη εκτίμηση;

Κλείστε ραντεβού με τη Χειρουργό Οφθαλμίατρο Βασιλική Ντρισμπιώτη MD, FEBO, στην Αθήνα.

Ιατρική επιμέλεια: Βασιλική Ντρισμπιώτη MD, FEBO, Χειρουργός Οφθαλμίατρος. Οι πληροφορίες της σελίδας έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστούν την οφθαλμολογική εξέταση.