Το σύνδρομο ξηροφθαλμίας επηρεάζει την επιφάνεια του κερατοειδούς και του επιπεφυκότα, επειδή τα δάκρυα είναι λίγα ή κακής ποιότητας. Η επιφάνεια του ματιού δεν λιπαίνεται καλά, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε δυσφορία, προβλήματα όρασης και τραυματισμούς της οφθαλμικής επιφάνειας.
Το ξηρό μάτι εμφανίζεται όταν ο δακρυϊκός αδένας δεν παράγει αρκετά δάκρυα για να κρατήσει το μάτι επαρκώς ενυδατωμένο, ή όταν η παραγωγή των δακρύων είναι επαρκής αλλά υπάρχει, για διάφορους λόγους, αυξημένη εξάτμιση.
Στη δεύτερη περίπτωση το μάτι συχνά δακρύζει για να αντιρροπήσει την έλλειψη των δακρύων. Έτσι συμβαίνει το παράδοξο να υπάρχει δακρύρροια, ενώ στην πραγματικότητα το μάτι είναι στεγνό.
Ως αποτέλεσμα, η επιφάνεια του ματιού δεν λιπαίνεται καλά, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε δυσφορία, προβλήματα όρασης και τραυματισμούς στον κερατοειδή και τον επιπεφυκότα.
Το δακρυϊκό φιλμ αποτελείται από τρία στρώματα και τα δάκρυα παράγονται κατά κύριο λόγο στον δακρυϊκό αδένα. Τα βλέφαρα λειτουργούν σαν υαλοκαθαριστήρες που επαλείφουν το δακρυϊκό φιλμ ομοιόμορφα πάνω στην επιφάνεια του οφθαλμού. Τυχόν προβλήματα στα βλέφαρα μπορούν να επηρεάσουν τη σωστή λειτουργία του.
Το δακρυϊκό φιλμ είναι επίσης μια σημαντική επιφάνεια εστίασης για τον οφθαλμό. Κάθε πρόβλημα που το κάνει ανώμαλο ή ασταθές μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα εστίασης. Ένα συχνό παράπονο των ατόμων με ξηροφθαλμία είναι ότι όταν διαβάζουν η όρασή τους είναι καθαρή στην αρχή, αλλά μετά από 10 ή 20 λεπτά ανάγνωσης γίνεται θολή και δεν μπορούν πλέον να δουν καθαρά.
Ερεθισμός των ματιών.
Φαγούρα στα μάτια.
Τα μάτια κοκκινίζουν.
Αίσθηση άμμου ή ξένου σώματος στο μάτι.
Κοπιωπία, ειδικά σε παρατεταμένη χρήση οθόνης.
Αίσθημα βάρους στα βλέφαρα.
Αν και φαίνεται αντιφατικό, η υπερβολική δακρύρροια μπορεί να οφείλεται σε ανεπαρκή λίπανση με δάκρυα κακής ποιότητας, που δεν παρέχουν τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά και προστατευτικούς παράγοντες.
Η όραση είναι καθαρή στην αρχή και θολώνει μετά από 10 ή 20 λεπτά ανάγνωσης.
Οι πιο συνηθισμένες αιτίες περιλαμβάνουν:
Δυσλειτουργία των μεϊβομιανών αδένων (οπίσθια βλεφαρίτιδα). Οι μεϊβομιανοί αδένες βρίσκονται στα βλέφαρα και ευθύνονται για τον σχηματισμό της λιπιδικής στιβάδας των δακρύων. Όταν πάσχουν, τα λιπίδια που παράγουν δεν είναι καλής ποιότητας και τα δάκρυα έχουν φτωχή σύνδεση με την επιφάνεια του ματιού. Αυτό οδηγεί σε αυξημένη εξάτμιση και ξηροφθαλμία.
Τα μέτρα για την πρόληψη της ξηρότητας των ματιών που οφείλεται σε περιβαλλοντικούς παράγοντες περιλαμβάνουν:
Λόγω των σοβαρών συνεπειών της βαριάς ξηροφθαλμίας (κερατίτιδα, ουλές, έλκη κερατοειδούς) συνιστώνται τακτικοί οφθαλμολογικοί έλεγχοι. Η ανίχνευση και η έγκαιρη θεραπεία είναι απαραίτητες για τη βελτίωση και την πρόληψη των οφθαλμικών βλαβών. Πιο επιρρεπείς είναι οι ηλικιωμένοι και οι γυναίκες σε φάσεις ορμονικής αλλαγής.
Εκτός από την εξέταση στη σχισμοειδή λυχνία, υπάρχουν ειδικά τεστ που αξιολογούν τα δάκρυα:
Μετρά την παραγωγή των δακρύων.
Εκτιμά τον χρόνο διάσπασης των δακρύων (Break up time).
Ανιχνεύει ακόμη και πιο πρώιμα στάδια ξηροφθαλμίας.
Ένα ακόμη χρήσιμο εργαλείο για την πρώιμη ανίχνευση της ξηροφθαλμίας.
Το OCULUS Keratograph® 5M είναι μια προηγμένη διαγνωστική συσκευή που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση του συνδρόμου ξηροφθαλμίας και τη μέτρηση της ποιότητας και της ποσότητας του δακρυϊκού φιλμ. Με τη βοήθειά του μπορεί να εντοπιστεί η κύρια αιτία της ξηροφθαλμίας και να επιλεγεί το πλέον κατάλληλο θεραπευτικό σχέδιο. Μπορεί ακόμη να συγκρίνει τα αποτελέσματα και να δείξει με αντικειμενικό τρόπο την πορεία της θεραπείας. Δείτε περισσότερα στη σελίδα Διάγνωση και θεραπεία ξηροφθαλμίας.
Η πιο κοινή θεραπεία. Διατίθενται πολλοί τύποι σταγόνων και κανένα προϊόν δεν λειτουργεί για όλους, επομένως ίσως χρειαστεί να δοκιμάσετε μερικά. Στη χρόνια ξηροφθαλμία οι σταγόνες χρησιμοποιούνται ακόμη και όταν τα μάτια είναι καλά. Αν τα μάτια στεγνώνουν στον ύπνο, μπορεί να χρησιμοποιηθεί τη νύχτα ένα παχύρρευστο προϊόν, όπως μια αλοιφή, ή αεροστεγή γυαλιά που δημιουργούν έναν μικρό «θάλαμο υγρασίας».
Ένα πολύ μικρό βύσμα σιλικόνης στο δακρυϊκό σημείο αποτρέπει τη γρήγορη αποχέτευση των δακρύων και βοηθά στη διατήρηση της υγρασίας. Αρχικά χρησιμοποιείται προσωρινό βύσμα, που διαλύεται με τον χρόνο, και αν λειτουργήσει αντικαθίσταται με μόνιμο.
Χρησιμοποιεί θερμότητα και πίεση για να ξεμπλοκάρει τους αδένες των βλεφάρων και να αποκαταστήσει τη λιπιδική στιβάδα των δακρύων. Έτσι μειώνεται η εξάτμιση και τα μάτια διατηρούνται υγρά.
Το κολλύριο αυτό βοηθά τα μάτια να ενισχύσουν την παραγωγή δακρύων. Συνιστάται κυρίως σε σοβαρού βαθμού ξηροφθαλμία, ειδικά όταν συνυπάρχουν υποκείμενα νοσήματα.
Με χρήση σαπουνιών ειδικού pH. Η ξηροφθαλμία είναι συχνά μέρος μιας φλεγμονής των βλεφάρων και τότε η θεραπεία εστιάζει κυρίως προς αυτή την κατεύθυνση.
Οι οφθαλμικές σταγόνες κορτιζόνης συνιστώνται για σύντομες περιόδους, μαζί με μακροπρόθεσμα μέτρα. Η προσθήκη ιχθυελαίου ή ωμέγα-3 στη διατροφή μπορεί επίσης να βοηθήσει σημαντικά.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως όταν τα βλέφαρα είναι ουλοποιημένα (π.χ. οφθαλμικό ουλώδες πεμφιγοειδές), δεν κλείνουν καλά (λαγόφθαλμος) ή δεν βρίσκονται σε σωστή θέση (εντρόπιο ή εκτρόπιο), μπορεί να χρειαστεί χειρουργική αντιμετώπιση της αιτίας.
Όταν η εξάτμιση των δακρύων είναι αυξημένη ή τα δάκρυα είναι κακής ποιότητας, το μάτι δακρύζει για να αντιρροπήσει την έλλειψη. Έτσι υπάρχει δακρύρροια, ενώ στην πραγματικότητα το μάτι είναι στεγνό.
Η παρατεταμένη ανάγνωση μειώνει τον βλεφαρισμό και το δακρυϊκό φιλμ, που είναι σημαντική επιφάνεια εστίασης, γίνεται ασταθές. Συχνά η όραση είναι καθαρή στην αρχή και θολώνει μετά από 10 ή 20 λεπτά.
Αν έχετε χρόνια ξηροφθαλμία, οι σταγόνες χρησιμοποιούνται ακόμη και όταν τα μάτια σας είναι καλά.
Κανένα προϊόν δεν λειτουργεί για όλους. Ίσως χρειαστεί να δοκιμάσετε μερικά, με την καθοδήγηση του οφθαλμιάτρου σας, για να βρείτε αυτό που σας ταιριάζει.
Η βαριά ξηροφθαλμία μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες, όπως κερατίτιδα, ουλές και έλκη κερατοειδούς. Γι’ αυτό συνιστώνται τακτικοί οφθαλμολογικοί έλεγχοι και έγκαιρη θεραπεία.
Ο εξοπλισμός του ιατρείου για την αξιολόγηση του δακρυϊκού φιλμ.
Φλεγμονή του επιπεφυκότα με κοκκίνισμα και ερεθισμό.
Η ξηροφθαλμία είναι ένα από τα αίτια της μη λοιμώδους κερατίτιδας.
Κλείστε ραντεβού με τη Χειρουργό Οφθαλμίατρο Βασιλική Ντρισμπιώτη MD, FEBO, στην Αθήνα.
Ιατρική επιμέλεια: Βασιλική Ντρισμπιώτη MD, FEBO, Χειρουργός Οφθαλμίατρος. Οι πληροφορίες της σελίδας έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστούν την οφθαλμολογική εξέταση.
