Τι είναι η κορτιζόνη;
Η κορτιζόνη είναι μια στεροειδής ορμόνη που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία ποικίλων παθήσεων. Καταστέλλει διάφορα στοιχεία του ανοσοποιητικού συστήματος, μειώνοντας έτσι τη φλεγμονή, τον πόνο και το οίδημα.
Ενέχει κινδύνους για τα μάτια η αναίτια χρήση και η κατάχρηση των στερεοειδών;
Η χρήση κορτιζόνης σε κάθε μορφή (χάπια, ρινικά σπρέϊ, οφθαλμικές σταγόνες) πρέπει να γίνεται από τους ασθενείς κατόπιν συνεννόησης με τον θεράποντα ιατρό τους καθώς μπορεί να έχει αρκετές ανεπιθύμητες ενέργειες.
Συγκεκριμένα σε ότι αφορά τα μάτια, συχνά οι άνθρωποι και ειδικά οι χρήστες φακών επαφής εμφανίζουν κόκκινα μάτια. Τότε, αντί να συμβουλευτούν τον οφθαλμίατρό τους, προμηθεύονται από μόνοι τους από το φαρμακείο κολλύρια με κορτιζόνη.
Η αναίτια και αλόγιστη χρήση τους όμως μπορεί να προκαλέσει σοβαρές και κάποιες φορές επικίνδυνες για τη λειτουργία της όρασης καταστάσεις, όπως:
1. Οπίσθιο υποκαψικό καταρράκτη
Πρόκειται για είδος καταρράκτη στον οποίο δημιουργείται θόλωση στο πίσω μέρος του κρυσταλλοειδούς φακού του οφθαλμού με αποτέλεσμα θολή όραση, μείωση οπτικής οξύτητας, διπλωπία, εμφάνιση “φωτοστέφανου” γύρω από τα φώτα και νυχταλωπία (δυσκολία κατά τη νυχτερινή όραση). Συνήθως, στα αρχικά στάδια η κατάσταση είναι αναστρέψιμη με την παύση της λήψης στερεοειδών. Σε πιο προχωρημένα στάδια όμως, πρέπει να αφαιρεθεί ο καταρράκτης.
2. Ωχροπάθεια
Η κεντρική ορώδης χορειοαμφιβληστροειδοπάθεια( CSR ) είναι μία πάθηση της ωχράς κηλίδας. Είναι η κεντρική περιοχή του αμφιβληστροειδή στην οποία εστιάζουν φωτεινές ακτίνες και ευθύνεται για την ευκρινή και την έγχρωμη όραση.
Η CSR σε αρχικά στάδια μπορεί να μην εμφανίζει συμπτώματα, ωστόσο κάποιοι ασθενείς μπορεί να βλέπουν θολά, να βλέπουν τα αντικείμενα πιο μικρά, πιο μακριά ή παραμορφωμένα. Η κατάσταση αυτή, αν διαγνωσθεί έγκαιρα και θεραπευθεί μπορεί να μην επηρεάσει την λειτουργία της όρασης. Σε άλλες περιπτώσεις όμως μπορεί να προκαλέσει μόνιμη μείωση της οπτικής οξύτητας ακόμη και με την λήψη της ενδεδειγμένης θεραπείας.
3. Φαρμακογενές – Δευτεροπαθές γλαύκωμα
Το γλαύκωμα είναι μια από τις παθήσεις που δε δίνουν συμπτώματα μέχρι να φτάσει σε προχωρημένο στάδιο. Για αυτό το λόγω αποκαλείται και “σιωπηλός κλέφτης” της όρασης. Τότε ο ασθενής παρουσιάζει μειωμένη περιφερική όραση ιδιαίτερα σε χαμηλό φωτισμό που μπορεί να φτάσει έως και την απώλεια μέρους ή και όλου του οπτικού πεδίου. Αρχικά ο ασθενής δε βλέπει περιφερικά και σταδιακά επηρεάζεται και η κεντρική όραση. Συνήθως, η εμφάνιση γλαυκώματος οφείλεται στην αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης. Αυτός είναι και ο μόνος παράγοντας που μπορεί να ρυθμιστεί με αγωγή για την πρόληψη της πάθησης.
Η λήψη κορτιζόνης έχει ως παρενέργεια την αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης σε μια ομάδα ασθενών που είναι ευαίσθητοι σε αυτά. Η παρενέργεια αυτή έχει φανεί πως σταματά σε διάστημα δυο έως τεσσάρων εβδομάδων μετά την παύση της λήψης στερεοειδών. Αυτό όμως το χρονικό διάστημα κάποιες φορές μπορεί να είναι αρκετό για την έναρξη γλαυκωματικών βλαβών ειδικά σε πολύ υψηλές τιμές πιέσεων.
Ποιά είναι επομένως η σωστή πρακτική σχετικά με την λήψη κορτιζόνης;
Είναι προφανές πως η χρήση αυτών των ουσιών πρέπει να γίνεται με μεγαλύτερη προσοχή και μόνο όταν ο γιατρός του εκάστοτε ασθενή το κρίνει απαραίτητο.
Επίσης, ο ασθενής που λαμβάνει τέτοιου είδους φάρμακα πρέπει να αναφέρει στον ιατρό του οποιαδήποτε παρενέργεια αντιληφθεί ώστε να αποτραπεί η δημιουργία ανεπιθύμητων παθολογικών καταστάσεων που ειδικά στα μάτια είναι συχνά δυσεπίλυτες.